X
تبلیغات
سیاه‌مشــــــــــــــــــــــــــــــــق - نقد مجموعه گلها همه آفتابگردانند

سیاه‌مشــــــــــــــــــــــــــــــــق

گزارش‌های بهمن صباغ زاده از جلسه‌های شعر

2-     نقد مجموعه گلها همه آفتابگردانند ، قیصر امین پور - توسط سید علی موسوی (قسمت دوم)

این مجموعه دارای 43 شعر نیمایی، 35 غزل و 5 رباعی است و در بردارنده ی اشعار امین پور از سال 1369 تا 1379 می باشد. رویکرد امین پور در این مجموعه یک رویکرد اجتماعی و انتقادی است.

نگاه او به زندگی نگاهی عمیق تر و همراه با شعور است علاوه بر این وجوه زیبایی شناسی واستفاده از آرایه های ادبی در شعر او  با آنچه در گذشته وجود داشته است تفاوتی عمیقی می یابد. برخی از مضامین شعری او که نشانه پرداختن او به مسائل معرفتی و اجتماعی است عبارتند از:

 شکوه از زهد ریایی و احساس درد

الفبای درد از لبم می تراود            نه شبنم که خون از شبم می تراود

ز دین ریا، بی نیازم، بنازم              به کفری که از مذهبم می تراود(ص104)

 شکوه از دوروئی یاران

مرا قصر تنهایی و بی کسی بس              از این امن تر برج عاجی ندیدم

که جزء سکه های سیاه دوروئی              به بازار یاران رواجی ندیدم(ص105)

شکوه از فهمیده نشدن (ص54) ، نو شدن جهان(ص56) مرگ و دیر باوری آن (ص58) شکوه از نبودن مجال پرواز(ص1079)و ....... از مهمترین مضامین شعری او هستند.

 

یکی از شیوه های طرح مسائل معرفتی در شعر امین پور استفاده از پرسش است. عنصر پرسش در سراسر این کتاب حضور چشم گیری دارد، گاه تمامیت یک شعر پرسش است ،گاه بیتی یا مصرعی شکل پرسش به خود می گیرد.

ذهن امین پور در این مجموعه ، ذهنی پرسش گر است. هزار پرسش و آیا، هزار پرسش و اما، هزار چون و هزار چرای بی زیرا ! (ص42)

سه شنبه : چرا سرد و بی حوصله ؟ سه شنبه چرا این همه فاصله ؟ (ص47)

پس کجاست ؟ چند بار/خرت و پرت های کیف بادکرده را زیر و رو کنم/ پس کجاست؟ یاداشت

های درد جاودانگی؟

این پرسش ها در اشعار صفحات 19، 20، 21، 27، 42، 48، 50، 53 ،60، 109، 126، 130، 133، و .... نیز دیده می شود

 

2- استفاده از آرایه ها نیز در اشعار قیصر با نو آوری های زبانی همراه است. یکی از این آرایه ها آرایه ی « ایهام »است . برخی ایهام او تکراری است اما کاربردهای آنها اندک است مثل واژه ی « قلب » که هم به معنی دل و هم  به معنی ناخالص است

به یک سکه قلب دل می فروشند                  مناسب تر از این حراجی ندیدم

 

و برخی ایهام های نو:

1- «الف، لام میم» هم واژه ی «الم» را به یاد می آورد و هم مجاز از قرآن و خواندن آن است.

سه حرف است مضمون سی پاره ی دل       الف ، لام، میم از لبم می تراود (ص104)

2- جدول هم به معنای جدولی که حل می کنیم هم جدول کنار خیابان و یا پارک است

عصر جدول های خالی / پارک های این حوالی / پرسه های بی خیالی / نیمکت های خماری

3- روشن نبودن :هم به معنای مشخص نبودن و هم نورانی نبودن

امشب تکلیف پنجره / بی چشم های باز تو / روشن نیست

 

برخی از پارادوکس ها یا تناقض ها:

1 – آیینه ها دچار فراموشی اند / و نام تو/ ورد زبان کوچه ی خاموشی

2- الهی به زیبایی سادگی / به والایی اوج افتادگی / رهایم مکن جز به بند غمت /اسیرم مکن جز به آزادگی

4-    ناگزیر با صدایی از سکوت /تا همیشه روی برزخ دو پرتگاه / راه می روم

 

آرایه ی عکس

1 – در دومین صبح اردیبهشت سی و هشت /تا سی هشت اردیبهشت پیاپی/عین یک چشم

برهم زدن بود (ص50)

2 – نمی دانم بگوعشق تو از جانم چه می خواهد / چه می خواهد بگو عشق تو از جانم نمیدانم (ص89)

 

آشنائی زدایی:

ادبیات کلاسیک تصاویرش را بر پایه ی وجه شبه های موجود میان عناصر برقرار می کند و یا بافت جمله ها و بکار گیری واژه ها از پیش مشخص است اما در ادبیات مدرن که خسته از کاربرد های قدیمی و تکراری است تکیه بر آشنائی زدایی دارد یعنی ایجاد ارتباط میان عناصری که شباهت چندانی با هم ندارند و یا بر هم زدن بیان های متعارف و قابل پیش بینی مثلا یک مکان خوب و زیبا می تواند پایتخت جهان باشد اما در شعرامین پور «زمان » پایتخت است وقتی او با استادش دکترشفیعی کدکنی روبرومی شود:

راستی روزهای سه شنبه پایتخت جهان بود(ص60)

و یا وقتی ازواژه ی «روبرو» استفاده می شود پس از آن نام یک مکان به ذهن می رسد. « روبروی باغ » یا « روبروی دشت » اما در شعر امین پور روبروی مقوله ای قرار می گیریم که از جنس مکان نیست :

لبخند های روبه فردا را / از شاخه چیدند/ وسیب های سبز/ درباغ های روبه باران بر خاک  افتادند (ص22)

 

ساخت واژه های جدید

الف ) برخی وازگان اشتقاقی مثل «چشم واره» و «ناگهانگی»

اگر نه رنگ ، اگر نه چشم واره های تنگ بود(ص53)

...لحظه ی نگاه ناگهانگی ،به آن نگاه خیس تر....(ص46)

ب) برخی واژگان مرکب ، مثل « داغیاد » « خواب خنده » ، « آتشباد » ...

 ***


برچسب‌ها: گزارش جلسه‌ شماره 909 به تاریخ 900328, کنفرانس ادبی, نقد مجموعه گلها همه آفتابگردانند, تحقیق استاد موسوی
+ نوشته شده در  دوشنبه 30 خرداد1390ساعت 0:30  توسط بهمن صباغ‌ زاده  | 

2-     نقد مجموعه گلها همه آفتابگردانند ، قیصر امین پور - توسط سید علی موسوی

در قسمت نقد استاد موسوی کتاب گلها همه آفتابگردانند قیصر امین پور را بررسی کردند که شامل آثار شادروان امین پور از اردیبهشت 69 تا تیر 79 می باشد و در این کتاب قالب های مختلف شعری وجود دارد. در این بررسی استاد در ابتدا به روند شعر قیصر امین پور از اولین کتاب او با نام "نفس صبح" تا کتاب "دستور زبان عشق" پرداختند و در این بررسی به مقالات مهم او نیز اشاره شد : مثل "سنت و نوآوری در ادبیات فارسی" که موضوع رساله دکترا این شاعر بزرگ بود و بعد ها به صورت کتاب در آمد و "شعر و کودکی" که به تازگی وارد بازار نشر شده است.

در ادامه استاد موسوی به استناد گفته های خود قیصر در "شعر و کودکی" به شباهت های شاعر و کودک پرداختند و گفتند شاعران بزرگ و موفق شاعرانی بودند که رابطه شان را با کودک درون حفظ کرده اند که در بررسی ادبیات کلاسیک به نمونه های زیادی از این دست برمی خوریم که مواردی از آن نیز ذکر شد و پس از آن همان موارد را - به کودکی باز گشتن شاعر را -  در کتاب بررسی کردند که حاوی نکات بسیار جالبی بود.

و ادامه مطلب را به قسمت دوم نقد و بررسی مجموعه "گلها همه آفتابگردانند" که در جلسه 909 که در هفته آینده 28/3/90 برگزار خواهد شد ، واگذار کردند.

 ***


برچسب‌ها: گزارش جلسه‌ شماره 908 به تاریخ 900321, کنفرانس ادبی, نقد مجموعه گلها همه آفتابگردانند, تحقیق استاد موسوی
+ نوشته شده در  یکشنبه 22 خرداد1390ساعت 12:6  توسط بهمن صباغ‌ زاده  |