دو برادر شاعر از دوران قاجاریه
در این شماره و شمارهی بعد میخواهم راجع به مصطفیمیرزا و مرتضیمیرزا قهرمان بنویسم. در شعر معاصر تربت حیدریه نامهایی چون محمد قهرمان، تیمور قهرمان، هاشم قهرمان، عشرت قهرمان، آزیتا قهرمان و سعید یوسف به چشم میخورند که همه با هم خویشاوند و از خانوادهی بزرگ قهرمان هستند. مصطفیمیرزا و مرتضیمیرزا هر دو شاعر بودند. مصطفیمیرزا کمتر شعر میسرود و مرتضیمیرزا بیشتر. در زمان خودشان در خراسان برو و بیایی داشتند و بین اهل سیاست و اهل ادب جایگاه داشتهاند. در زمانهای گذشته نمیشد کسی سری بین سرها دربیاورد و با ادبیات سرزمینش بیگانه باشد، سخنوری و اهل ادب بودن شرط لازم رجال سیاسی در روزگار پیشین بود.
هر دو برادر کودکی را در شهرهای مختلف خراسان گذراندند اما جایگاه اصلی خانوادهی ایشان و بیشتر ملک و املاکشان در روستای ازغند تربت حیدریه بوده است. مصطفیمیرزا که برادر بزرگتر است کمتر عمر میکند و در جوانی مضروب و مقتول میشود اما مرتضی میرزا زندگی طولانیتری دارد و در دورهی رضاخان با صراحت و شجاعتی که دارد منشاء امور خیر بسیار میگردد.
زندگینامه مصطفی میرزا قهرمان شاعری که به خاطر صراحت در اظهار عقیدهاش کشته شد ب
شاعری که به خاطر صراحت در اظهار عقیدهاش کشته شد، نگاهی به زندگی و شعر مصطفیمیرزا قهرمان به قلم بهمن صباغ زاده
مصطفیمیرزا ملقب به مسعودالدوله فرزند شاهزاده حاج محمد میرزای قهرمان است و برادر اعیانی حاج مرتضی میرزا قهرمان به حساب میرود. مصطفیمیرزا در سال ۱۲۵۹ مصادف با زمان سلطنت ناصرالدین شاه در به دنیا آمد. پدرش حاج محمد میرزا از شاهزادههای محترم قاجار و از حکام خراسان در زمان قاجاریه بود. حاج میرزا در نسب به فتحعلی شاه قاجار میرسید. مصطفیمیرزا به سبب منصبهای مختلف حکومتی پدر کودکی را در شهرهای مختلف خراسان گذراند و بعد هم به شغل دولتی مشغول شد. به نقل از شادروان گلشن آزادی وی مردی شجاع و کریم و با قوت اراده و تصمیم بوده. مصطفیمیرزا مدتی فرماندار قوچان بوده و در سال ۱۳۰۲ عهدهدار کفالت استانداری کرمان بوده است.
در سال ۱۳۰۲ بین او آقا میرزا محمد نجفی معروف به آقازاده که فرزند آخوند ملا محمد کاظم خراسانی شخصیت اول روحانیت آن دوران بود اختلاف نظری پیش میآید که کار به خشونت میکشد. چند روز بعد سرلشکر حسین خزاعی فرمانده لشکر خراسان میانجی میشود و مصطفی میرزا مسعود الدوله را به منزل آقازاده میبرد تا رفع کدورت شود. از قضا بحث بالا میگیرد و مصطفی میرزا پرخاش آقازاده را با خشونت پاسخ میگوید و مورد حملهی دویست سیصد طلبهای که در خانه بودهاند قرار میگیرد و به شدت مضروب میشود. بر اثر آن واقعه مدتی در بیمارستان بستری میشود و بالاخره پس از چندی کسالت در ۱۶ فروردین ۱۳۰۶ در سن ۴۷ سالگی از دنیا می رود.
مسعود الدوله نثر و نظم زیادی نوشته و در نقد شعر صاحب نظر بوده است. گلشن آزادی میگوید نثر ایشان بهتر از شعرش بوده. این غزل که مصطفی میرزا قهرمان در مسابقهی غزل افسرمیرزا سروده شده است از روزنامهی آزادی نقل میگردد.👇
گر چشم شدی چون دل بر خوی خوش آگاه
او نیز شدی شیفته بر خوی تو ای ماه
از دیدهی دل گر نگری بر رخ محبوب
جز خوی نکو هیچ نیابی، شَهَد الله
عشقی که به روی است بسی زود بکاهد
با حُسن تو بر باد شود زود و بهناگاه
با خوی خوشت روی نکو چون شده توام
خوش باش که داری ز دل و دیده هواخواه
بدخوی اگر خود بهمثل یوسف ثانیست
افکنده به زندان به و آویخته در چاه
آن خو نخرد مردم بِخْرد بهیکی جو
وان رو، ز پریروی نیرزد به یکی کاه
از کهنهحریفی که پرستد رخ بدخوی
وان رند که از زشتی خو تیست در اکراه
او نیز گریزد ز چنین خوی، ولیکن
رقصد به شب تار به امید سحرگاه
این قصه دراز است بسی چون شب هجران
لیکن چو شب وصل منش سازم کوتاه
رو عشق زلیخا نگر و قصهی یوسف
کش دشمن جانی شد و تهمتزن و بدخواه
او نیز پرستندهی رو بود و سپس گشت
غدار و جفاجوی و ستمپیشه و جانکاه
یوسف که پیمبر بُد و محبوب و نکوروی
انجام به زندان شد با صورت چون ماه
یاران چه بدی دیدند از دلبر خوشخوی
کاین سان گرویدند به (آگاهی)و اشباه
چون پیروی مسلک (افسر)همه سود است
گوئید که ما نیز سمعنا و اطعناه
از باختن قافیه در شعر چه باک است
کز دست بسی قافیه دادیم به هر راه
گلشن آزادی در مورد مصطفی میرزا نوشته است که نثرش از نظمش هم بهتر بوده است اما متاسفانه نمونهای از نثرش نقل نکرده است.
#با_شاعران_ولایت_زاوه
#مصطفی_میرزا_قهرمان
#بهمن_صباغ_زاده
کانال تلگرامی انجمن شاعران ستاره قطب👇
https://t.me/anjomanghotb
شاهزاده مصطفىميرزا قهرمان ملقب به مسعود الدوله پسر شاهزاده محمد ميرزا، نوهی شاهزاده قهرمان ميرزا
این عکس در سال ۱۲۹۰ هجری شمسی در ۳۱ سالگی شاعر در مشهد گرفته شده.
تشکر از روزبه قهرمان (فرزند استاد محمد قهرمان) که مطمئنترین آرشیو عکس شاهزادگان قاجار در جهان است. 😊
مصطفیمیرزا قهرمان پدربزرگ مادری روزبه قهرمان است.
برچسبها: شاهزاده مصطفی میرزا قهرمان
