5- شاعر همشهری؛ مَلِک زوزنی
از زمانی که نوشتن راجع به شاعران تربت حیدریه را شروع کردهام، سعی کردهام تا جایی که میتوانم اطلاعات صحیح جمعآوری کنم و شاعران همشهری را هر چه کاملتر معرفی کنم. در چند ماه اخیر نوبت به معاصرین رسیده است و خوشبختانه به دلیل نزدیکی زمانی، از اغلب این شاعران اطلاعات بیشتری در دسترس است. خوانندگان عزیز بسیار لطف خواهند کرد اگر اطلاعات تکمیلی خود را برای من از طریق آدرس siyah_mast@yahoo.com بهمن صباغ زاده ارسال کنند. دوستان شاعر همشهری (ولایت زاوه، شامل: زاوه، تربت، رشتخوار، مهولات) هم میتوانند زندگینامه و آثار خود را از طریق همین آدرس برای بنده ارسال کنند. اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، من چند سوال در بخش فراخوان نوشتهام که با جواب دادن به آنها و ارسال جوابها به من، خواهم توانست زندگینامهی شما را بنویسم. امیدوارم این وبلاگ در آینده به منبع قابل اعتمادی راجع به شعر تربت حیدریه و شاعران این خطه تبدیل شود تا راه برای محققانی که در آینده راجع به این موضوعها تحقیق خواهند کرد، هموارتر شود.
در شرح حالهایی که قدما در شرح حال شاعران مینوشتهاند غالبا در مورد شاعری که معروف نبوده است به آوردن یکی دو جمله در احوال آن شاعر و ذکر یکی دو بیت از اشعار وی بسنده میکردهاند. در گذشته شاعران همه تخلص داشتهاند و آنها را با تلخص و نام شهر زادگاهشان یا به ندرت شهر محل سکونتشان میشناختهاند مانند فردوسی طوسی، ثنایی غزنوی، سعدی شیرازی و ... . شاعرانی در نامشان پسوند «تربتی» یا «زابی» آمده است از منطقهی تربت حیدریهی امروز بودهاند چون شاعران تربت جام را با پسوند جامی میشناختهاند. در چند هفتهی اخیر چند تن از این شاعران را معرفی خواهم کرد. شاعر این هفته ملک زوزنی یا ملک سبزواری است که شرح حال و شعر وی در تذکرهی آتشکدهی آذر و تذکرهی گلزار ادب آمده است اما قبل از خواندن آن از شما میخواهم مختصری از زندگینامهی نویسندهی این شرح حال بخوانید.
آذر بیگدلی (لطفعلی بیگ بن آقاخان بیگدلی شاملو متخلص به آذر) تألیف آتشکدهٔ آذر را در ۱۱۷۴ هجری قمری (۱۷۶۱ میلادی) به نام کریمخان زند آغاز کرده و تا ۱۱۹۳ به تکمیل آن مشغول بوده است. آتشکدهی آذر ترتیب جغرافیایی دارد و بیشتر آن بر حسب کشورها، ایالتها و شهرها تنظیم یافته و مشتمل است بر اشعار شاعران و گلچینی از اشعار خود او و گزیدهای از اشعار خود نویسنده یعنی آذر بیگدلی است. آتشکدهٔ آذر تذکرهای است به زبان فارسی نوشتهی آذر بیگدلی در سده دوازدهم هجری قمری، شامل شرح حال و گلچینی از اشعار نزدیک به ۸۵۰ شاعر پارسی گوی.
در تذکرهی آتشکدهی آذر ملک را از اولاد مُلکِ زوزن دانستهاند. هیچ اطلاعاتی در مورد زندگی شاعر و دوران زندگی وی موجود نیست و تنها بیت زیر را از او نقل کردهاند:
شب عیدم به قدح کرد اشارت مه نو
من و میخانه دگر، جان گرو و جامه گرو
البته در تذکرهی دیگری به نام گلزار ادب از این شاعر به عنوان «ملک سبزواری» نام برده شده است و او را از اهالی سبزوار دانستهاند. آقای محمود فیروزی مقدم نویسندهی کتاب سخنوران زاوه به که شرح حال شاعران منطقهی ولایت زاوه اختصاص دارد معتقد است که به احتمال زیاد «ملک» از اهالی زوزن بوده است و مدتی در سبزوار زیسته است.
بهمن صباغ زاده
***
برچسبها: گزارش جلسه شماره 1060 به تاریخ 930525, شاعر همشهری, زندگینامه ملک زوزنی
