سیاه‌مشــــــــــــــــــــــــــــــــق

دانلود گزارش تفسیر قرآن به تاریخ 13950330 فایل PDF / لینک مطلب / فایل صوتی

به نام آفریننده‌ی زیبایی‌ها

درود دوستان عزیز.این هفته جلسه‌ی شنبه‌شب‌مان به یک‌شنبه‌شب منتقل شده بود. جلسه با کمی تاخیر شروع شد و این تاخیر هم به خاطر فراموش‌کاری خودمان بود. به این خاطر که زمان جلسه را تغییر داده بودیم اما با دوست عزیزمان مرتضی غلامپور هماهنگ نکرده بودیم. وقتی رسیدیم دیگر چهره‌ی گشاده‌ی مرتضی خان منتظرمان نبود اما باز هم لطف کرد و خودش را رساند.

در مقدمه‌ی گزارش قبلی گفتم که دکتر بهشتی عزیز دوست مشترک خیلی از شرکت‌کنندگان جلسه‌ی تفسیر قرآن جلسه‌ای را شنبه، دوشنبه و چهارشنبه‌شب‌ها در منزل خود برگزار می‌کنند که بسیاری از دوستان مایل بودند در آن جلسه نیز شرکت کنند. این شد که دکتر نجاتیان تصمیم گرفت جلسه‌ی شنبه را به یکشنبه منتقل کند تا دوستان بتوانند در هر دو جلسه شرکت کنند. پیشنهاد تغییر زمان در جلسه مطرح شد و مورد موافقت تمامی دوستان قرار گرفت.

جلسه‌ی دکتر بهشتی به عرفان اسلامی و مرور اندیشه‌های عرفای بزرگ و فلاسفه‌ی عالم اسلام اختصاص دارد. جلسه‌ای است صمیمانه و دلکش که من دو شب توانسته‌ام در این جلسه شرکت کند و فضا و رنگ و بوی جلسه‌ی دکتر بهشتی بسیار به دلم نشسته است. دوستان شرکت‌کننده در جلسه‌ی تفسیر قران می‌توانند با هماهنگی با دکتر نجاتیان در این جلسه شرکت کنند.

برگردیم به جلسه‌ی خودمان که این هفته به آیه‌ی 103 سوره‌ی بقره و آیات بعد از آن اختصاص داشت. این جلسه با تفسیر المیزان شروع شد که دوست خوبم سعید آقای نجاتیان قبول کرده‌اند هر هفته مطالب این تفسیر را با خود به جلسه بیاورند. سعید آقا مطالبی را راجع به آیه‌ی 103 گفت و بعد از آن به سراغ دیگر تفاسیر رفتیم. تفسیر نمونه را من گفتم، تفسیر مرحوم صفایی را دکتر ناصری و تفسیر آقای طالقانی را هادی آقای عابدی عزیز. بعد از آن به سراغ آیات 104 و 105 رفتیم. باز هم تفسیرهای آقایان مکارم، صفایی، طباطبایی، طالقانی توضیح داده شد و در نهایت مطالبی از تفسیر ابن عربی برشمرده شد. دکتر رضا نجاتیان این هفته مطالب ابن عربی راجع به آیات مورد بحث ما را با مطالعه کرده بود و به طور خلاصه سعی داشت ما را با نظریات ابن عربی در خصوص مفاهیم مندرج در این چند آیه آشنا کند.

بعد از آن به سراغ آیه‌ی 106 رفتیم ابتدا به طور مفصل از روی تفسیر نمونه من مطالبی را بیان کردم و بعد دیگر دوستان به اشاره مطالب مرا کامل کردند اما فرصت این‌که مطالب مندرج در دیگر تفاسیر راجع به این آیه بیان شود نبود. جلسه‌ی آینده که سه‌شنبه‌شب برگزار خواهد شد آیه‌ی 106 سوره‌ی بقره و چند آیه‌ی بعد از آن را در بر خواهد گرفت.

در مجموع از مهم‌ترین نکاتی که در خلال آیات این هفته راجع به آن سخن گفته شد و از مهم‌ترین مطالبی که دوستان با توجه به تفسیرهایی که مطالعه کرده بودند عنوان کردند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: عدم آگاهی انسان از صلاح خود به دلیل بی‌اطلاعی از اتفاقات آینده، آخربینی و آخوربینی به تعبیر مولانا در مثنوی، ابن عباس و شان نزول آیه‌ی 104 سوره‌ی بقره، تعبیر یا ایها الذین آمنوا، مفهوم راعنا، کج‌تابی و تفاوت آن با ایهام در ادبیات فارسی، معانی مختلفی که می‌شود از راعنا برداشت کرد، دستاویز به دست دشمن دادن، امکان تغییر در جزئیات دین، استهزا و دستاویز استهزاکنندگان، ارتباط این آیات به آیات قبل سوره‌ی بقره، در نظر گرفتن مراعات حال بنده و در مقابل آن نگاه کردن پرودگار به حال بنده، انظرنا و مفهوم آن، تفاوت و تشابه راعنا و انظرنا، غلبه‌ی هوای نفس در مقابل دستورات دین، دکتر سروش و انتظار از دین، نقد انتظار انسان از دین و مطرح کردن انتظار دین از انسان، کافران و اهل کتاب و کافران اهل کتاب، ابن عباس و شان نزول آیه‌ی 106 سوره‌ی بقره، مفهوم لغوی نسخ، نسخ در قرآن، آیات ناسخ و منسوخ، تغییر قبله‌ی مسلمین، لزوم تغییر قبله، لزوم نسخ، چرا حکمی باید منسوخ شود و اگر باید منسوخ شود چرا خداوند عالم از اول چنین حکمی می‌کند، تعبیر ما ننسخ، تعبیر ننسها، مفهوم آیه، معانی مختلف آیه در قرآن، انکار یهود زمان پیغمبر نسخ را، نظر تورات راجع به نسخ، نمونه‌های نسخ در تورات، اگر حکم منسوخ و حکم ناسخ مثل هم هستند چه نیازی به نسخ است. کفر و کفران، کلیت مفهوم کفر، نسبت بخل و خودخواهی به خداوند.

جلسه در ساعت 21:55 شب آغاز شد.

ابتدا متن آیات و سپس ترجمه‌ی آن را با هم خواهیم. برای معنی فارسی آیات از سایت پارس قرآن http://www.parsquran.com استفاده کردم. این سایت از سه ترجمه فولادوند، مکارم شیرازی و بهاالدین خرمشاهی استفاده کرده است که برای مقایسه هر سه ترجمه را در کنار هم خواهم آورد.

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ‏

وَلَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَیْرٌ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ ﴿١٠٣﴾ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْکَافِرِینَ عَذَابٌ أَلِیمٌ ﴿١٠٤﴾ مَا یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ وَلا الْمُشْرِکِینَ أَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْکُمْ مِنْ خَیْرٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَاللَّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ ﴿١٠٥﴾ مَا نَنْسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ ﴿١٠٦﴾

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

به نام خداوند رحمتگر مهربان

وَلَوْ أَنَّهُمْ آمَنُواْ واتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِّنْ عِندِ اللَّه خَيْرٌ لَّوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ ﴿۱۰۳﴾

فولادوند: اگر آنها گرويده و پرهيزگارى كرده بودند قطعا پاداشى [كه] از جانب خدا [مى‏يافتند] بهتر بوداگر مى‏دانستند

مکارم: و اگر آنها ايمان مي‏آوردند و پرهيزكاري پيشه مي‏كردند پاداشي كه نزد خداوند بود براي آنان بهتر بود، اگر آگاهي داشتند.

خرمشاهی: هر گاه ايمان آورده و پارسايى ورزيده بودند، -اگر مى‏دانستندپاداش الهى بهتر بود

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَقُولُواْ رَاعِنَا وَقُولُواْ انظُرْنَا وَاسْمَعُوا ْوَلِلكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۱۰۴﴾

فولادوند: اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد نگوييد راعنا و بگوييد انظرنا و [اين توصيه را] بشنويد و [گر نه] كافران را عذابى دردناك است

مکارم: اي افراد با ايمان (هنگامي كه از پيغمبر تقاضاي مهلت براي درك آيات قرآن مي‏كنيد) نگوئيد «راعنا» بلكه بگوئيد «انظرنا» (زيرا كلمه اول هم به معني ما را مهلت بده و هم بمعني «ما را تحميق كن» مي‏باشد و دستاويزي براي دشمنان است) و آنچه به شما دستور داده مي‏شود بشنويد و براي كافران (و استهزاء كنندگان) عذاب دردناكي است.

خرمشاهی: اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد نگوييد "راعنا" و بگوييد "انظرنا" و گوش شنوا داشته باشيد و كافران عذابى دردناك [در پيش‏] دارند

مَّا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَلاَ الْمُشْرِكِينَ أَن يُنَزَّلَ عَلَيْكُم مِّنْ خَيْرٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَاللّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَن يَشَاءُ وَاللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ ﴿۱۰۵﴾

فولادوند: نه كسانى كه از اهل كتاب كافر شده‏اند و نه مشركان [هيچ كدام] دوست نمى‏دارند خيرى از جانب پروردگارتان بر شما فرود آيد با آنكه خدا هر كه را خواهد به رحمت‏خود اختصاص دهد و خدا داراى فزون‏بخشى عظيم است

مکارم: كافران اهل كتاب، و هم چنين مشركان، دوست نمي‏دارند خير و بركتي از ناحيه خداوند بر شما نازل گردد، در حالي كه خداوند رحمت خود را به هر كس بخواهد اختصاص ‍ مي‏دهد، و خداوند صاحب فضل بزرگي است.

خرمشاهی: كسانى از اهل كتاب كه كفرورزيده‏اند و همچنين مشركان خوش ندارند كه از سوى پروردگارتان خيرى بر شما نازل گردد، حال آنكه خداوند هر كس را بخواهد مشمول رحمت خويش مى‏گرداند، و خداوند داراى بخشش بيكران است‏

مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ عَلَىَ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۱۰۶﴾

فولادوند: هر حكمى را نسخ كنيم يا آن را به [دست] فراموشى بسپاريم بهتر از آن يا مانندش را مى‏آوريم مگر ندانستى كه خدا بر هر كارى تواناست

مکارم: هيچ حكمي ‏را نسخ نمي‏كنيم، و يا نسخ آن را به تاخير نمي‏اندازيم، مگر اينكه بهتر از آن، يا همانند آن را، جانشين آن ميسازيم آيا نمي‏داني كه خداوند بر هر چيز قادر است ؟

خرمشاهی: هر آيه‏اى را كه نسخ كنيم يا فروگذاريم، بهتر از آن يا همانندش را در ميان آوريم، آيا نمى‏دانى كه خداوند بر هر كارى تواناست‏

﴿سوره‌ی بقره؛ آیه‌ی 103 و 104 و 105 و 106﴾